خرما از جمله پُر خاصیتترین میوههای طبیعت به حساب میآید که در مناطق گرمسیری به ویژه در خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آفریقا کشت میشود. از این میوه در قرآن نیز یاد شده و نه تنها یک خوراکی سنتی در سفرههای ایرانیها و مسلمانان است، بلکه در طب سنتی و نوین نیز نقش بسیار مهمی را ایفا میکند. خرما سرشار از ترکیبات مفید برای بدن نظیر قندهای طبیعی، فیبر، مواد معدنی و آنتی اکسیدانهاست. به همین علت، مصرف منظم و اصولی خرما میتواند به سلامت بدن کمک شایانی نماید. اگر به دنبال خرید خرما درجه یک هستید و میخواهید بدانید خواص خرما برای بدن چیست، در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.
خرما چیست و چه ترکیبات غذایی مهمی دارد؟
خرما (Date) میوه درخت نخل (Phoenix dactylifera) بوده که در انواع رنگها، اندازهها و طعمهای مختلف وجود دارد. انواع مختلف خرما سرشار از مواد مغذی است؛ از جمله ترکیبات مهمی که در خرما یافت میشود، میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
- قندهای طبیعی نظیر گلوکز، فروکتوز و ساکارز که به بدن انرژي میدهند.
- فیبر رژیمی که برای بهبود عملکرد دستگاه گوارش و پیشگیری از یبوست مناسب است.
- پتاسیم که برای تنظیم فشار خون و سلامت قلب اهمیت دارد.
- منیزیم، کلسیم و فسفر که برای سلامت استخوانها و بهبود عملکرد عضلات مهم است.
- آهن که برای پیشگیری از کمخونی اهمیت دارد.
- ویتامینهای گروه B نظیر B6 مناسب برای متابولیسم انرژی و سلامت مغز و ویتامین C و A با خاصیت آنتیاکسیدانی و مفید برای پوست، سیستم ایمنی و همچنین بینایی، در خرما یافت میشوند.
- از دیگر ترکیبات آنتی اکسیدانی که در خرما موجود بوده و از بدن در برابر استرس اکسیداتیو محافظت میکنند، پلیفنونها، کاروتنوئیدها و فلاونوئیدها هستند.
فواید مصرف خرما برای سلامت بدن
مصرف منظم و درست خرما میتواند برای بدن شما فواید بسیار زیادی را به همراه داشته باشد؛ از جمله مهمترین فواید مصرف خرما برای سلامت بدن میتوان به تقویت سیستم گوارشی، حفظ سلامت قلب، افزایش انرژي بدن، کاهش التهاب، پیشگیری از پیری زودرس و تقویت سیستم ایمنی بدن اشاره داشت. مهمترین خاصیت خرما، تأمین انرژي فوری برای بدن است. خرما منبعی غنی از قندهای طبیعی نظیر گلوکز، فروکتوز و ساکارز بوده که به سرعت جذب بدن میشوند و سطح انرژی را در بازه زمانی کوتاه بالا میبرند. از این رو، مصرف خرما در وعده صبحانه یا قبل از ورزش میتواند روی بهبود قدرت و نشاط تأثیر شایانی داشته باشد.
بیشتر بخوانید : خواص پسته برای بدن چیست؟
تاثیر خرما بر سلامت قلب و سیستم گوارش
به گفته American Heart Association، مصرف خوراکیهای غنی از پتاسیم و فیبر محلول میتواند به سلامت قلب کمک کند. خرما حاوی پتاسیم، منیزیم و مقادیر اندکی سدیم است که این موارد در کنار یکدیگر میتوانند منجر به تنظیم فشار خون و کاهش خطر پُرفشاری خون شوند. پتاسیم از جمله الکترولیتهایی به حساب میآید که در کنترل انقباض عضلات قلبی نقش مهمی را ایفا میکند و از آریتمیهای قلبی نیز پیشگیری خواهد کرد. همچنین، فیبر محلول موجود در خرما سبب کاهش کلسترول بد (LDL) شده و به علت این که از تشکیل پلاکهای چربی در دیواره رگها جلوگیری مینماید، سبب کاهش خطر بیماریهای قلبی-عروقی میشود. از طرف دیگر، خرما به عنوان یک ملین طبیعی در بهبود عملکرد سیستم گوارش نیز موثر است.
فیبر نامحلول و پلی ساکاریدهای موجود در خرما سبب افزایش حجم مدفوع و تسهیل حرکات رودهای شده و مانع یبوست مزمن میشوند. علاوه بر این، ترکیبات آنتیاکسیدانی خرما نظیر فنونها و فلاونوئیدها در کاهش التهابات گوارشی و محافظت از مخاط معده نقش دارند. تحقیقات نشان دادهاند که خرما میتواند از زخم معده جلوگیری نماید و روی بهبود بیماریهای التهابی روده نظیر کولیت نیز موثر است. در نتیجه، خرما یک خوراکی طبیعی و مغذی برای تقویت همزمان قلب و دستگاه گوارش محسوب میشود.
خواص خرما برای انرژیزایی و رفع خستگی
خرما به صورت طبیعی سرشار از قندهای ساده بوده که میتوانند انرژی بدن را تأمین کنند. از این رو، بسیاری از ورزشکاران و افرادی که فعالیتهای سنگین انجام میدهند، از خرما به عنوان یک میان وعده مغذی و پر انرژی بهره میبرند. مصرف خرما به ویژه در ساعات ابتدایی روز یا قبل از انجام فعالیتهای جسمانی میتواند به افزایش قدرت بدنی، رفع خستگی و همچنین تقویت استقامت بدن کمک زیادی کند.
خرما بر خلاف نوشیدنیهای انرژیزا که حاوی مواد افزودنی بوده، یک میوه کاملاً طبیعی است و به دلیل داشتن ویتامینهای گروه B، روی عملکرد بهتر عضلات و سیستم عصبی تأثیر خوبی میگذارد. علاوه بر این، خرما به دلیل داشتن منیزیم میتواند منجر به کاهش خستگی مزمن، تنظیم خواب و کاهش احساس کوفتگی شود. در ماه رمضان و دوران روزهداری، مصرف خرما به عنوان اولین خوراکی در افطار میتواند منجر به تأمین فوری انرژی بدن بدون ایجاد افت قند خون شود.
نقش خرما در بهبود کمخونی و تقویت سیستم ایمنی
خرما یک منبع طبیعی و غنی از آهن محسوب میشود که در پیشگیری و درمان کمخونی ناشی از فقر آهن موثر است. مصرف روزانه خرما با افزایش سطح آهن و هموگلوبین خون، سبب بهبود گردش اکسیژن در بدن خواهد شد. همچنین، خرما حاوی ویتامین C و B9 بوده که ترکیب این دو موجب افزایش جذب آهن در روده خواهند شد و در کنار یکدیگر به بازسازی بهتر گلبولهای قرمز کمک شایانی میکنند. مطالعات منتشر شده در وبسایت WebMD نشان میدهند که مصرف منظم خرما میتواند عملکرد سلولهای ایمنی را بهبود بخشد و در برابر بیماریهایی نظیر سرماخوردگی، آنفلوآنزا و حتی برخی از سرطانها از بدن محافظت نماید.
خواص خرما برای پوست، مو و زیبایی
خرما حاوی مقادیر قابل توجهی از ویتامین C، ویتامین A، و آنتیاکسیدانها بوده و سبب تحریک تولید کلاژن، افزایش خاصیت کشسانی پوست و همچنین جلوگیری از پیری زودرس میشود. علاوه بر این، ویتامین c روی روشن شدن رنگ پوست، کاهش لکههای تیره و بهبود جای جوش نیز تأثیر شایانی دارد. از طرف دیگر، ویتامین B5 و بیوتین موجود در خرما میتوانند فولیکولهای مو را تقویت کرده و سبب کاهش ریزش مو و افزایش درخشندگی آن شوند.
مصرف خرما در دوران بارداری و شیردهی
مصرف خرما در دوران بارداری و شیردهی هم برای مادر و هم جنین یک سری فواید به همراه دارد. از جمله مهمترین خواص آن میتوان به آسانتر شدن زایمان طبیعی اشاره داشت. طبق تحقیق منتشر شده در Journal of Obstetrics and Gynaecology، مصرف منظم خرما در هفتههای پایانی بارداری میتواند منجر به نرمتر شدن دهانه رحم و کمتر شدن درد زایمان شود. مصرف خرما در دوران شیردهی نیز میتواند منجر به افزایش شیر مادر، تقویت سیستم ایمنی نوزاد و افزایش سطح انرژی مادر شود. علاوه بر این، خرما حاوی ترکیباتی نظیر تریپتوفان بوده که میتواند سبب آرامش روانی و تنظیم خواب مادر شود. البته، زنان باردار باید در مصرف خرما تعادل را رعایت نمایند؛ به ویژه در سه ماه اول که سطح قند خون به مدیریت بیشتری نیاز دارد.
آیا خرما برای دیابت و قند خون مناسب است؟
خرما با وجود این که شیرین است، اما شاخص گلیسمی (GI) نسبتاً پایین بین 30 تا 50 دارد. به همین علت، در صورت مصرف محدود و کنترل شده، میتواند جایگزین خوبی برای شیرینیهای صنعتی باشد. اگر مبتلا به دیابت هستید، تعداد مصرف خرما در روز را به 1 الی 2 عدد محدود کنید. همچنین، بهتر است که آن را به همراه چربیهای سالم یا پروتئین نظیر مغزها یا شیر بدون قند مصرف نمایید تا سرعت جذب قند کاهش پیدا کند.
مضرات احتمالی مصرف زیاد خرما
با وجود تمامی مزیتهایی که خرما دارد، افراط در مصرف آن میتواند یک سری عوارض را در پی داشته باشد:
- افزایش وزن: هر عدد خرما حدوداً 60 الی 70 کالری دارد و مصرف زیاد آن میتواند موجب اضافه وزن شود.
- افزایش قند خون: این موضوع در اثر مصرف بیرویه در افراد دیابتی اتفاق میفتد.
- مشکلات گوارشی: نظیر نفخ یا اسهال در اثر مصرف زیاد فیبر.
- حساسیت غذایی: خرمای فرآوری شده با سولفیتها میتواند در برخی افراد منجر به حساسیت غذایی شود.
- پوسیدگی دندان: در صورت عدم رعایت بهداشت دهان بعد از مصرف خرما.
جمعبندی
در این مقاله دانستیم که خواص خرما برای بدن چیست. خرما یک میوه فوقالعاده مغذی محسوب میشود که از تقویت سیستم گوارش و قلب گرفته تا افزایش انرژی، رفع خستگی، بهبود پوست و مو و حتی تقویت سیستم ایمنی برای بدن مزیت دارد. توصیه میشود برای بهره بردن از مزیتهای خرما ضمن مصرف متعادل، این میوه را از یک فروشگاه معتبر با تضمین کیفیت نظیر مجموعه تک زر خریداری نمایید.
سوالات متداول
آیا مصرف خرما به لاغری کمک میکند؟
خرما دارای کالری بالایی است؛ چنانچه جایگزین تنقلات ناسالم شود و به صورت متعادل آن را مصرف کنید، میتواند بخشی از رژیم لاغری سالم باشد.
آیا خرما برای کودکان مفید است؟
بله، خرما منبع طبیعی انرژی و ویتامین است. اما در کودکان زیر دو سال بهتر است بدون هسته و به شکل پوره استفاده شود.
چند عدد خرما در طول روز توصیه میشود؟
برای افراد سالم، ۳ تا ۵ عدد در روز مناسب است. برای افراد دیابتی یا دارای اضافه وزن، ۱ تا ۲ عدد زیر نظر پزشک یا متخصص تغذیه.
