زعفران؛ ارزشمندترین ادویه جهان! این ادویه خوشعطر و طعم نه تنها در آشپزی بلکه در طب سنتی و صنایع دارویی هم مورد استفاده قرار میگیرد. برای اینکه رنگ و عطر زعفران بهتر آزاد شود، معمولاً آن را به صورت دمکرده استفاده میکنیم. البته تهیه این عصاره خوشرنگ و معطر معمولاً زمانبر است؛ به همین علت بسیاری از افراد ترجیح میدهند که زعفران دمکرده را در حجم بیشتری آماده کنند تا بتوانند از این عصاره در چند وعده مختلف استفاده نمایند.نکته مهم اینجاست که کیفیت نهایی عصاره تا حد زیادی به کیفیت خود زعفران بستگی دارد. پس اگر بهدنبال رنگ، عطر و طعمی واقعی هستید، خرید زعفران اصل از فروشگاههای معتبر را در اولویت قرار دهید.اما چطور باید از زعفران دمکرده نگهداری کنیم که خراب نشود؟ در ادامه این مطلب با مجموعه تک زر همراه باشید تا بدانید که به چه صورت باید این کار را انجام دهید!
نگهداری زعفران دمکرده در یخچال
دمای پایین یخچال که معمولاً بین 3 الی 5 درجه سانتیگراد است، از رشد باکتریها و تخمیر زودهنگام عصاره زعفران جلوگیری میکند. پس اگر میخواهید برای بازه زمانی کوتاه مدت از زعفران دم کرده نگهداری کنید، پیشنهاد میشود آن را در یخچال قرار دهید. برای این کار باید بعد از دم کردن زعفران اجازه دهید که عصاره خنک شود و بعد آن را در یک ظرف شیشهای تمیز و خشک بریزید. درب ظرف را محکم ببندید و بعد آن را در بخش میانی یخچال قرار دهید. (زعفران دم کرده را در درب یخچال نگذارید.) مدت زمان نگهداری زعفران دم کرده در یخچال بین 3 الی 5 روز است. هر بار باید مقدار مورد نیاز خود را با قاشق تمیز بردارید تا آلودگی به باقی مانده زعفران وارد نشود.
نگهداری زعفران دمکرده در فریزر
اگر تصمیم دارید که از زعفران دم کرده برای بازه زمانی طولانیتری نگهداری کنید، فریزر انتخاب بهتری است. برخی افراد تصور میکنند که فریز شدن عصاره زعفران از کیفیت آن کم میکند، در صورتی که فریز کردن نه تنها باعث کاهش کیفیت نمیشود، بلکه مانع اکسید شدن ترکیبات معطر و رنگی زعفران نیز میشود.
پیشنهاد میکنیم پیش از فریز کردن، به سراغ بهترین روش دم کردن زعفران بروید تا رنگ و عطر آن بهصورت کامل آزاد شود. سپس زعفران دم کرده را در قالبهای یخ کوچک بریزید و در فریزر قرار دهید. پس از اینکه قالبها به طور کامل یخ زدند، مکعبها را از قالب جدا کنید و درون کیسه فریزر زیپدار یا ظروف پلاستیکی مخصوص مواد غذایی منجمد نگهداری نمایید. (بهتر است که روی این بستهها برچسب تاریخ انجماد بچسبانید.) این روش نگهداری تا ۶ ماه پاسخگو است.
انتخاب ظروف مناسب برای نگهداری
به یاد داشته باشید که نوع ظرفی که برای نگهداری زعفران مورد استفاده قرار میدهید، بر حفظ کیفیت آن تأثیر مستقیم خواهد داشت. ظروف بیکیفیت و نامناسب میتواند باعث انتقال بو، واکنش شیمیایی با ترکیبات زعفران و همچنین نفوذ هوا و نور شود. پیشنهاد ما به شما شیشههای دارویی دربدار تیره رنگ است؛ این نوع ظروف از نفوذ نور و هوا جلوگیری کرده و عطر زعفران را حفظ میکنند.
ظروف پیرکس کوچک برای استفاده روزانه و ظروف سرامیکی لعابدارِ دربدار هم برای نگهداری زعفران دم کرده در یخچال گزینه خوبی هستند. علاوه بر این، میتوانید از ظروف سیلیکونی یا پلاستیکی فریزری با گرید غذایی بهره ببرید؛ البته این ظروف برای فریز کردن مناسب هستند، نه نگهداری در یخچال. توجه داشته باشید که به هیچ وجه از ظروف فلزی و به ویژه آلومینیومی یا آهنی و پلاستیکهای معمولی که باعث بو گرفتن زعفران میشوند، استفاده نکنید.
عوامل مؤثر بر کیفیت و فساد زعفران دمکرده
زعفران دم کرده بسیار حساس است؛ پس برای نگهداری از آن باید نکات مراقبتی را رعایت نمایید تا زعفران دم کردهی شما سالم باقی بماند:
۱. دمای محیط نگهداری زعفران دم شده
دمای بالا تمام زحمات شما را از بین میبرد! در دمای بالا، احتمال رشد باکتریها افزایش پیدا میکند و به تبع، رایحه طبیعی زعفران به تدریج تبخیر شده و رنگ آن نیز شفافیت اولیه خود را از دست میدهد و کدر میشود. بنابراین، باید زعفران را در یک محیط خنک قرار دهید.
۲. میزان رطوبت ظرف و محیط
زعفرانی که دم شده نسبت به رطوبت نیز حساسیت بالایی از خود نشان میدهد؛ پس اگر ظرف نگهداری یا محیط اطراف رطوبت زیادی داشته باشد، احتمال رشد قارچ و کپک نیز به شدت افزایش پیدا خواهد کرد. این اتفاق نه تنها کیفیت زعفران را کم میکند، گاهی اوقات آن را کاملاً غیر قابل استفاده نیز مینماید.
۳. نور مستقیم خورشید یا نور مصنوعی شدید
اگر زعفران دم کرده در معرض تابش مستقیم نور خورشید یا نور مصنوعی قرار گیرد، فرایند اکسید شدن رنگدانهها و ترکیبات عطری آن سریعتر میشود. به همین علت، توصیه میکنیم که زعفران دم شده را در ظروف مات یا در محیطهای تاریک نگهداری نمایید تا خواص آن از بین نرود.
۴. تعداد دفعات باز و بسته شدن درب ظرف
هر بار که درب ظرف حاوی زعفران دم کرده را باز و بسته میکنید، عصاره زعفران در معرض هوای آزاد و میکروارگانیسمها قرار میگیرد. این موضوع احتمال فساد زودهنگام زعفران را افزایش میدهد. بنابراین، پیشنهاد میکنیم برای نگهداری زعفران دم کرده از ظروف کوچکتر و دربدار استفاده کنید تا دفعات باز شدن ظرف کاهش پیدا نماید.
۵. تمیزی ابزار برداشت عصاره زعفران
استفاده از قاشق یا قطرهچکان مرطوب، چرب یا آلوده میتواند باعث فاسد شدن زعفران شود. فراموش نکنید که هرگونه آلودگی به ویژه رطوبت و مواد آلی میتواند منجر به افزایش سرعت روند تخمیر شود و بویی نامطبوع تولید کند. از این رو، رعایت بهداشت در زمان استفاده از زعفران دم کرده از فاسد شدن آن در بازه زمانی کوتاه جلوگیری خواهد نمود.
نشانههای فساد زعفران دمکرده
اما چطور متوجه شویم که زعفران دم کرده فاسد شده؟ تغییر رنگ زرد شفاف به قهوهای یا کدر شدن عصاره، بوی غیر عادی (بوی ترش، کپک زده یا شبیه به الکل)، ایجاد یک لایه روغنی یا چسبناک روی سطح زعفران، کاهش محسوس عطر یا طعم، وجود کف، حباب یا گازهای ناشناخته داخل ظرف از جمله نشانههای اصلی فساد زعفران دم کرده هستند؛ پس اگر هر یک از این موارد را مشاهده کردید، باید زعفران را دور بریزید.
نکات حرفهای برای افزایش ماندگاری زعفران
برای این که بتوانید عمر مفید زعفران دم کرده را بیشتر کنید، یک سری راهکار وجود دارد که در ادامه با آنها آشنا خواهیم شد:
- برای دم کردن زعفران میتوانید از آب مقطر یا آب جوشیده بهره ببرید؛ از این طریق هیچگونه ناخالصی وارد عصاره زعفران نخواهد شد.
- ظروف دربدارِ کوچک برای نگهداری زعفران دم کرده گزینه بهتری هستند؛ با کمک این ظروف هر بار فقط یکی از آنها را باز خواهید کرد و از آلودگی زعفران جلوگیری میشود.
- از قرار دادن زعفران دم کرده در معرض تغییرات ناگهانی دما خودداری کنید؛ به عنوان مثال زعفرانی که مدتی در فریزر قرار داشت را ناگهان به یک محیط با دمای بالا و بسیار گرم انتقال ندهید.
- برای برداشت استریل زعفران در مصارف کمتر مثل چای یا دسر بهتر است که از قطرهچکان استفاده نمایید.
جمعبندی؛ چکلیست نهایی نگهداری زعفران
در این مطلب با چگونگی نگهداری زعفران دم کرده به طور کامل آشنا شدیم. زعفران دم کرده با وجود این که عصارهای غنی از طعم، رنگ و عطر است، اما در صورت نگهداری نادرست به سرعت فاسد میشود. از جمله مهمترین نکاتی که با رعایت آنها میتوانید از زعفران دم کرده برای مدت زمان طولانیتری نگهداری نمایید، میتوانیم به استفاده از ظروف شیشهای یا سرامیکی، دربدار، دور نگه داشتن زعفران از نور مستقیم خورشید، کاهش تعداد دفعات باز و بسته کردن ظرف اصلی حاوی زعفران دم کرده و همچنین نگهداری از زعفران در دمای مناسب یخچال یا فریزر اشاره داشته باشیم. علاوه بر این، کیفیت اولیه زعفران نیز در طول عمر آن اهمیت دارد؛ شما عزیزان میتوانید برای تهیه زعفران درجه یک ایرانی از محصولات موجود در مجموعه تک زر دیدن فرمایید و در کوتاهترین زمان ممکن بهترین زعفران را دریافت کنید.
سوالات متداول
اگر زعفران دم کرده را در دمای اتاق قرار دهم خراب میشود؟
بله؛ زعفران دم کرده نباید بیش از 2 ساعت در دمای اتاق باقی بماند.
آیا میتوانیم از زعفران یخ زده برای دمنوش استفاده کنم؟
بله؛ میتوانید مکعب یخ زده زعفران را به طور مستقیم در چای یا دمنوش خود بریزید.
. آیا میتوانیم از بطریهای پلاستیکی برای نگهداری زعفران دم کرده استفاده کنم؟
خیر. اگر پلاستیک از نوع معمولی باشد، ممکن است ترکیبات شیمیایی خود را به زعفران منتقل کند. فقط ظروف پلاستیکی مخصوص نگهداری مواد غذایی (BPA-Free) مجاز هستند.
